NIPPON SENTINEL Japonya

✕

Nippon Sentinel — Hakkında & Yasal Uyarı

Bu sistem nedir?

Nippon Sentinel, Marmara Sentinel'in Japonya varyantıdır: dünyanın sismik olarak en aktif bölgesinde (Japonya adaları — Pasifik/Filipin plakalarının dalma-batma sınırları) deprem etkinliğini halka açık kaynaklardan canlı izleyen istatistiksel bir aktivite göstergesi panosudur. Aynı sinyal motoru çok daha yüksek olay hızında çalıştırılarak Marmara kurulumunun tutarlılık/doğrulama analizi için referans üretir. Saatler Japonya saatidir (JST, UTC+9).

Veri kaynakları ve toplama

• Veri kaynağı JMA — Japonya Meteoroloji Ajansı'nın resmi deprem bilgisi akışıdır (jma.go.jp bosai servisi, 震源・震度情報); 10 dakikada bir canlı alınır ve yaklaşık son 1 ayın tüm duyurulmuş olaylarını kapsar. Magnitüd filtresi yoktur — iç kesimlerdeki M1–2 mikro depremler dahil her olay panele girer. JMA'nın revize çözümleri otomatik işlenir.
• Japonca bölge adları otomatik Türkçeye çevrilir (ör. 茨城県沖 → "Ibaraki açıkları") ve JMA'nın shindo (震度) şiddet derecesi olay bilgisine "şiddet 1–7" olarak eklenir (5-/5+ = 5 zayıf/kuvvetli). Haritada bir noktanın üzerine gelince görünür.
• Zonlar Japonya'nın büyük dalma-batma segmentleri ve aktif fay bölgeleridir: Sagami (1923 Kanto), Tokai/Suruga, Nankai Çukuru, Japonya Hendeği–Tohoku (2011 M9.1), Kuril GB, Noto (2024 M7.5), Kyushu (2016 Kumamoto). Zon ağırlığı Tokyo/Osaka/Nagoya nüfus merkezlerine tehdit yakınlığını yansıtır.

Hızlı sinyaller (10 dakikalık döngü)

• Büyük olay: zon bazında M ≥ 5.0–6.0 (megathrust zonlarında düşük eşik: öncü izleme; hendek zonlarında 6.0).
• Oran anomalisi: son 6 saatte ≥ 6 olay VE önceki 72 saatin 6-saatlik ortalamasının ≥ 2.5 katı.
• Sığlaşma: son 24 saatin medyan derinliği, önceki 24–96 saat penceresinden ≥ 5 km sığ (her iki pencerede ≥ 12 olay).
• Göç: aktivite merkezinin boylamı 24 saatte ≥ 0.05° batıya kaymış (metodoloji Marmara ile aynı tutulmuştur).
• Tırmanma: son 12 saatte ≥ 3 adet M ≥ 4.5 olay.
• Tüm sinyaller JMA kataloğundan üretilir.

Aktivite skoru ve seviyeler

Skor = 100 × zon ağırlığı × (0.30·oran + 0.20·magnitüd + 0.20·sığlaşma + 0.15·göç + 0.15·tırmanma). Her bileşen 0–1 aralığına kırpılır; zon ağırlığı büyük nüfus merkezlerine tehdit yakınlığını yansıtır (Sagami/Tokai/Nankai 1.00 … Kuril 0.70). Seviyeler: 0–19 SAKİN, 20–39 İZLEME, 40–59 YÜKSELMİŞ, 60–79 YÜKSEK, 80–100 KRİTİK. Kartlardaki ▲▼ okları son 3 saatteki skor değişimini gösterir. Formül ve ağırlıklar Marmara Sentinel ile birebir aynıdır — panolar arası tutarlılık kıyası bu sayede anlamlıdır.

Yavaş göstergeler

• b-değeri: Gutenberg-Richter yasasında küçük/büyük olay oranını tanımlayan eğim; normalde ~1.0 civarındadır. Aki'nin maksimum olabilirlik yöntemiyle, tamlık eşiği (Mc, maksimum eğrilik + 0.2) üzeri en az 30 olaydan hesaplanır. Son 14 günün b-değeri, 14–90 gün önceki referansın %75'inin altına inerse DÜŞÜK uyarısı verilir — laboratuvar ve saha çalışmalarında düşük b, artmış diferansiyel gerilmeyle ilişkilendirilmiştir. Tek başına tahmin aracı değildir.
• Sismik sessizlik: normalde aktif bir segmentin anormal suskunlaşması bazı büyük depremler öncesinde rapor edilmiş bir desendir. Zonun 90 günlük taban çizgisi ≥ 6 olay/21 gün ise ve son 21 günlük aktivite tabanın ≤ %30'una inerse SESSİZLİK uyarısı verilir. Zon bazında olay hızları düşük olduğundan pencere bilinçli olarak 21 gün seçilmiştir; daha kısa pencereler rastgele dalgalanmayı sessizlik sanabilir.
• Veri dürüstlüğü korumaları: katalogda kesinti varsa (ör. arşiv gecikmesi) sessizlik penceresi kesintili döneme uzandığı sürece sinyal bastırılır — veri boşluğu "sessizlik" olarak yorumlanmaz. Yeterli olay yoksa göstergeler alarm üretmek yerine "veri birikiyor" der. Bu iki gösterge risk skorunu etkilemez; ayrı rozetlerle izlenir.

Grafikler nasıl okunur?

• Zaman–derinlik: her nokta bir JMA olayı; mavi çizgi saatlik ortalama derinliktir. Çizginin yukarı (sığa) tırmanması sığlaşma eğilimini gösterir.
• Saatlik olay sayısı: turuncu "tepe eğrisi" saatlik sayıların yerel maksimumlarından geçer; kümelenmenin şiddet zarfını gösterir. Alttaki 1g–7g düğmeleriyle pencere 1–7 güne genişletilebilir; kesikli mavi çizgi, tepe noktalarından geçen en küçük kareler genel trend doğrusudur (kripto analizindeki trend çizgisi gibi — yükseliyorsa kümelenme şiddetleniyor demektir).
• Skor serisi: 7g/30g/6a/1y seçilebilir. Uzun dönemlerde veri saatlik/günlük paketlenir; düz çizgi ortalama, kesikli çizgi paket içi maksimumdur — ani dalgalanmalar böylece kaybolmaz.
• Magnitüd–frekans (Gutenberg-Richter): mor çubuklar 0.25'lik magnitüd kutularındaki olay sayısı, mavi çizgi kümülatif N(≥M) (log ölçek), turuncu kesikli doğru Mc üstü verilere oturtulan G-R doğrusudur; eğimi b-değeridir (başlıkta gösterilir).
• Magnitüd–zaman: her nokta bir olay (boyut magnitüdle orantılı); dikey kümeler artçı/sekans yapısını gösterir.
• Kümülatif olay sayısı: eğim aktivite hızıdır — düzleşme sessizleşmeye, dikleşme kümelenmeye işaret eder.

Bilinen sınırlamalar

• JMA listesi hissedilen (shindo ≥ 1) olayları duyurur: iç kesimlerde M1–2 mikro depremler görünür, ancak kıyıdan uzak denizaltı mikro olaylar hissedilmediği için listede olmayabilir. Katalog ~1 ay geriye gider; b-değeri/sessizlik gibi 90 günlük göstergeler veri biriktikçe devreye girer, skor serisi kurulumdan itibaren birikir.
• Haritadaki hendek/fay izleri şematiktir; jeodezik hassasiyet taşımaz.
• Zonlar dikdörtgen yaklaşımdır ve örtüşebilir; bir olay birden fazla zonda değerlendirilebilir. Derin dalma-batma depremleri (300+ km) geniş kutuya girebilir ama zon kutuları ağırlıkla sığ/orta derinliği hedefler.

Sonuçlar neyi işaret eder?

Skor, seviyeler ve göstergeler, bir bölgedeki güncel sismik etkinliğin o bölgenin kendi geçmiş taban çizgisinden ne kadar saptığını gösterir; başka hiçbir şeyi göstermez. Yüksek skor "deprem olacak" anlamına gelmez; düşük skor "deprem olmayacak" anlamına gelmez. Bilim, bir depremin yerini, zamanını ve büyüklüğünü önceden bildirebilen güvenilir hiçbir yöntem ortaya koyamamıştır.

Bilimsel referanslar

• Gutenberg, B. & Richter, C.F. (1944). "Frequency of earthquakes in California." Bull. Seismol. Soc. Am. 34, 185–188 — magnitüd-frekans (b-değeri) yasası.
• Aki, K. (1965). "Maximum likelihood estimate of b in the formula log N = a − bM and its confidence limits." Bull. Earthq. Res. Inst. 43, 237–239 — b-değeri kestirim yöntemi.
• Wiemer, S. & Wyss, M. (2000). "Minimum magnitude of completeness in earthquake catalogs." Bull. Seismol. Soc. Am. 90, 859–869 — Mc (tamlık eşiği) kestirimi.
• Schorlemmer, D., Wiemer, S. & Wyss, M. (2005). "Variations in earthquake-size distribution across different stress regimes." Nature 437, 539–542 — b-değerinin gerilme göstergesi olarak yorumu.
• Wyss, M. & Habermann, R.E. (1988). "Precursory seismic quiescence." Pure Appl. Geophys. 126, 319–332 — sismik sessizlik hipotezi.
• Ando, M. (1975). "Source mechanisms and tectonic significance of historical earthquakes along the Nankai Trough." Tectonophysics 27, 119–140 — Nankai megathrust döngüsü.
• Ozawa, S. vd. (2011). "Coseismic and postseismic slip of the 2011 magnitude-9 Tohoku-Oki earthquake." Nature 475, 373–376.
• Veri: Japonya Meteoroloji Ajansı — JMA (jma.go.jp), resmi deprem bilgisi servisi (震源・震度情報).

Yasal uyarı ve sorumluluk reddi