SUNDA SENTINEL Endonezya

✕

Sunda Sentinel — Hakkında & Yasal Uyarı

Bu sistem nedir?

Sunda Sentinel, Marmara Sentinel'in Endonezya varyantıdır: dünyanın en aktif dalma-batma kuşağında (Sunda yayı — Hint-Avustralya plakasının Sumatra/Java altına dalımı + Sulawesi/Banda/Molucca sistemleri) deprem etkinliğini canlı izleyen istatistiksel bir aktivite göstergesi panosudur. Aynı sinyal motoru, Marmara kurulumunun tutarlılık/doğrulama analizi için referans üretir. Saatler Batı Endonezya saatidir (WIB, UTC+7).

Veri kaynakları ve toplama

• Katalog omurgası USGS Earthquake Hazards Program FDSN servisidir (M ≥ 4.0, 10 dakikada bir, açılışta 90 gün geriye dolduruldu). Üstüne BMKG'nin (Endonezya'nın resmi sismoloji kurumu, data.bmkg.go.id) iki canlı listesi eklenir: hissedilen depremler (M2–4 minör olaylar, MMI şiddetiyle) ve M5+ listesi. BMKG listeleri 15'er kayıt tutar; 10 dakikalık döngüyle çekilip biriktirilir. İki kaynak tekilleştirilir (±45 sn, ±0.5°): aynı olay iki kez sayılmaz, omurga kaydı USGS'te kalır.
• BMKG'nin Endonezyaca konum tarifleri otomatik Türkçeye çevrilir (ör. "27 km tenggara Kab. Bandung" → "27 km güneydoğu Kab. Bandung") ve hissedilen olaylara MMI şiddeti eklenir — haritada noktanın üzerine gelince görünür.
• Zonlar Sunda yayının büyük megathrust segmentleri ve aktif fay sistemleridir: Mentawai–Padang (kilitli, beklenen M8+), Sunda Boğazı–Batı Java (Cakarta), Java Hendeği, Aceh–Andaman (2004 M9.1), Nias (2005 M8.6), Bali–Lombok (2018), Flores bindirmesi, Palu-Koro (2018 M7.5), Molucca, Banda yayı, Yeni Gine. Zon ağırlığı Cakarta/Padang/Surabaya nüfus merkezlerine tehdit yakınlığını yansıtır.

Hızlı sinyaller (10 dakikalık döngü)

• Büyük olay: zon bazında M ≥ 5.5–6.0 (kilitli megathrust zonlarında düşük eşik: öncü izleme).
• Oran anomalisi: son 6 saatte ≥ 5 olay VE önceki 72 saatin 6-saatlik ortalamasının ≥ 2.5 katı.
• Sığlaşma: son 24 saatin medyan derinliği, önceki 24–96 saat penceresinden ≥ 5 km sığ (her iki pencerede ≥ 12 olay).
• Göç: aktivite merkezinin boylamı 24 saatte ≥ 0.10° batıya kaymış (metodoloji Marmara ile aynı tutulmuştur).
• Tırmanma: son 12 saatte ≥ 3 adet M ≥ 5.0 olay.
• Tüm sinyaller USGS kataloğundan üretilir.

Aktivite skoru ve seviyeler

Skor = 100 × zon ağırlığı × (0.30·oran + 0.20·magnitüd + 0.20·sığlaşma + 0.15·göç + 0.15·tırmanma). Her bileşen 0–1 aralığına kırpılır; zon ağırlığı büyük nüfus merkezlerine tehdit yakınlığını yansıtır (Sagami/Tokai/Nankai 1.00 … Kuril 0.70). Seviyeler: 0–19 SAKİN, 20–39 İZLEME, 40–59 YÜKSELMİŞ, 60–79 YÜKSEK, 80–100 KRİTİK. Kartlardaki ▲▼ okları son 3 saatteki skor değişimini gösterir. Zon ağırlıkları Mentawai/Sunda Boğazı 1.00 … Yeni Gine 0.60; formül Marmara Sentinel ile birebir aynıdır — panolar arası tutarlılık kıyası bu sayede anlamlıdır.

Yavaş göstergeler

• b-değeri: Gutenberg-Richter yasasında küçük/büyük olay oranını tanımlayan eğim; normalde ~1.0 civarındadır. Aki'nin maksimum olabilirlik yöntemiyle, tamlık eşiği (Mc, maksimum eğrilik + 0.2) üzeri en az 30 olaydan hesaplanır. Son 14 günün b-değeri, 14–90 gün önceki referansın %75'inin altına inerse DÜŞÜK uyarısı verilir — laboratuvar ve saha çalışmalarında düşük b, artmış diferansiyel gerilmeyle ilişkilendirilmiştir. Tek başına tahmin aracı değildir.
• Sismik sessizlik: normalde aktif bir segmentin anormal suskunlaşması bazı büyük depremler öncesinde rapor edilmiş bir desendir. Zonun 90 günlük taban çizgisi ≥ 6 olay/21 gün ise ve son 21 günlük aktivite tabanın ≤ %30'una inerse SESSİZLİK uyarısı verilir. Zon bazında olay hızları düşük olduğundan pencere bilinçli olarak 21 gün seçilmiştir; daha kısa pencereler rastgele dalgalanmayı sessizlik sanabilir.
• Veri dürüstlüğü korumaları: katalogda kesinti varsa (ör. arşiv gecikmesi) sessizlik penceresi kesintili döneme uzandığı sürece sinyal bastırılır — veri boşluğu "sessizlik" olarak yorumlanmaz. Yeterli olay yoksa göstergeler alarm üretmek yerine "veri birikiyor" der. Bu iki gösterge risk skorunu etkilemez; ayrı rozetlerle izlenir.

Grafikler nasıl okunur?

• Zaman–derinlik: her nokta bir USGS olayı; mavi çizgi saatlik ortalama derinliktir. Çizginin yukarı (sığa) tırmanması sığlaşma eğilimini gösterir.
• Saatlik olay sayısı: turuncu "tepe eğrisi" saatlik sayıların yerel maksimumlarından geçer; kümelenmenin şiddet zarfını gösterir. Alttaki 1g–7g düğmeleriyle pencere 1–7 güne genişletilebilir; kesikli mavi çizgi, tepe noktalarından geçen en küçük kareler genel trend doğrusudur (kripto analizindeki trend çizgisi gibi — yükseliyorsa kümelenme şiddetleniyor demektir).
• Skor serisi: 7g/30g/6a/1y seçilebilir. Uzun dönemlerde veri saatlik/günlük paketlenir; düz çizgi ortalama, kesikli çizgi paket içi maksimumdur — ani dalgalanmalar böylece kaybolmaz.
• Magnitüd–frekans (Gutenberg-Richter): mor çubuklar 0.25'lik magnitüd kutularındaki olay sayısı, mavi çizgi kümülatif N(≥M) (log ölçek), turuncu kesikli doğru Mc üstü verilere oturtulan G-R doğrusudur; eğimi b-değeridir (başlıkta gösterilir).
• Magnitüd–zaman: her nokta bir olay (boyut magnitüdle orantılı); dikey kümeler artçı/sekans yapısını gösterir.
• Kümülatif olay sayısı: eğim aktivite hızıdır — düzleşme sessizleşmeye, dikleşme kümelenmeye işaret eder.

Bilinen sınırlamalar

• Minör olay kapsamı BMKG'nin hissedilen listesine dayanır: yerleşimlere yakın M2–4 olaylar girer, kıyıdan uzak denizaltı minörler hissedilmediği için listede olmayabilir. Çok yoğun sekanslarda 15 kayıtlık liste 10 dakika içinde taşarsa olay atlanabilir. BMKG minör birikimi kurulum anından (21 Ağu 2026) itibaren başlar; USGS M4+ omurgası 90 gün geriye doldurulmuştur.
• Haritadaki hendek/fay izleri şematiktir; jeodezik hassasiyet taşımaz.
• Zonlar dikdörtgen yaklaşımdır ve örtüşebilir; bir olay birden fazla zonda değerlendirilebilir. Derin dalma-batma depremleri (300+ km) geniş kutuya girebilir ama zon kutuları ağırlıkla sığ/orta derinliği hedefler.

Sonuçlar neyi işaret eder?

Skor, seviyeler ve göstergeler, bir bölgedeki güncel sismik etkinliğin o bölgenin kendi geçmiş taban çizgisinden ne kadar saptığını gösterir; başka hiçbir şeyi göstermez. Yüksek skor "deprem olacak" anlamına gelmez; düşük skor "deprem olmayacak" anlamına gelmez. Bilim, bir depremin yerini, zamanını ve büyüklüğünü önceden bildirebilen güvenilir hiçbir yöntem ortaya koyamamıştır.

Bilimsel referanslar

• Gutenberg, B. & Richter, C.F. (1944). "Frequency of earthquakes in California." Bull. Seismol. Soc. Am. 34, 185–188 — magnitüd-frekans (b-değeri) yasası.
• Aki, K. (1965). "Maximum likelihood estimate of b in the formula log N = a − bM and its confidence limits." Bull. Earthq. Res. Inst. 43, 237–239 — b-değeri kestirim yöntemi.
• Wiemer, S. & Wyss, M. (2000). "Minimum magnitude of completeness in earthquake catalogs." Bull. Seismol. Soc. Am. 90, 859–869 — Mc (tamlık eşiği) kestirimi.
• Schorlemmer, D., Wiemer, S. & Wyss, M. (2005). "Variations in earthquake-size distribution across different stress regimes." Nature 437, 539–542 — b-değerinin gerilme göstergesi olarak yorumu.
• Wyss, M. & Habermann, R.E. (1988). "Precursory seismic quiescence." Pure Appl. Geophys. 126, 319–332 — sismik sessizlik hipotezi.
• Lay, T. vd. (2005). "The Great Sumatra-Andaman Earthquake of 26 December 2004." Science 308, 1127–1133.
• Sieh, K. vd. (2008). "Earthquake supercycles inferred from sea-level changes recorded in the corals of West Sumatra." Science 322, 1674–1678 — Mentawai kilitli segmenti.
• Veri: U.S. Geological Survey (earthquake.usgs.gov) FDSN servisi + BMKG — Badan Meteorologi, Klimatologi, dan Geofisika (data.bmkg.go.id) açık veri servisleri.

Yasal uyarı ve sorumluluk reddi